Strona główna Historia kościoła

Historia Kościoła św. Józefa w Gdańsku - Strona 3

Spis treści
Historia Kościoła św. Józefa w Gdańsku
Strona 2
Strona 3
Strona 4
Strona 5
Strona 6
Strona 7
Wszystkie strony
Karmelici w Gdańsku.

 

Według tradycji karmelitańskiej prekursorem zakonu było znane ze Starego Testamentu zgromadzenie uczniów proroków, którego pierwszymi duchowymi przywódcami byli Eliasz i jego następca Elizeusz. Ulubionym miejscem pobytu Eliasza była wysoka na 545 m góra Karmel w Ziemi Świętej (na południe od Haify). Tutaj pokazał mu się kończący długotrwałą suszę życiodajny obłok, interpretowany jako prorocza wizja Matki Boskiej.
Do tych tradycji nawiązał św. Bertold, który w 1155 r. założył na Karmelu zgromadzenie pustelników o bardzo surowej regule, zatwierdzone w 1226 r. przez papieża Honoriusza III. W 1237 r., wobec zniszczenia przez Turków większości klasztorów w Ziemi Świętej, zgromadzenie postanowiło przenieść się do Europy.

W 1245 r. papież Innocenty IIII złagodził regułę. Do kolejnego złagodzenia doszło w 1432 r. za Eugeniusza IV. Obecny podział na karmelitów bosych i trzewiczkowych pochodzi z czasów wielkich reformatorów zakonu: św.

Teresy z Avilli (1515-1582) i św. Jana Od Krzyża (1542-1591). Zakon zasłynął z głębokiego kultu Matki Boskiej i wprowadzenia szkaplerza.
W Gdańsku karmelici pojawili się wcześniej, niż w jakimkolwiek innym mieście naszego kraju. Pierwsze wiadomości pochodzą z roku 1391. Bawiący wówczas w Prusach książę Henryk Lancaster hr. Derby, wnuk Edwarda III, który sam w przyszłości miał zasiąść na angielskim tronie jako Henryk IV, dwukrotnie ofiarował jałmużnę „dwóm braciom karmelitom” – pierwszy raz 10 lutego w Braniewie (pół grzywny pruskiej), a drugi między 15 lutego a 26 marca w Gdańsku (8 szylingów sterlingów, czyli mniej więcej tyle samo, co poprzednio).

Kolejna informacja, pochodząca z 1395 r. potwierdza istnienie klasztoru, który już na tyle okrzepł, że zaczął promieniować na zewnątrz. Przeor wysłał wówczas do księcia Albrechtz Meklemburskiego braci Jana Meigeburga i Mikołaja Wiselburga dla zbierania jałmużny i kierowania zakładanymi tam klasztorami. List wysłano „z góry Karmel pod Gdańskiem”. Pieczęć podaje wezwanie: „Świętej Bogarodzicy Maryi”.
Warto zwrócić uwagę, że klasztor karmelitów w Krakowie, uważany niekiedy za najstarszy w Polsce, powstał w r. 1397, a zatwierdzenie przez papieża uzyskał dopiero w cztery lata później. Przed rozbiorami nikt nie miał wątpliwości, kto był „starszy”: we wspólnych procesjach karmelici gdańscy szli zawsze pierwsi.

Klasztor należał do Młodego Miasta, założonego przez krzyżaków w 1380 r. jako konkurencja dla coraz bogatszego i potężniejszego Prawego Miasta. Dokładne ustalenie gdzie stał, jest trudne, bo w 1455 r. Młode Miasto zostało przez gdańszczan zniszczone, a jego mieszkańcy przesiedleni do innych dzielnic. Przed zniszczeniem dzielnica zajmowała teren nad Wisłą na północ od Starego Miasta, sięgający od ul. Wałowej aż poza dzisiejszy przystanek Gdańsk-Stocznia. Szpital Św. Michała i Wszystkich Aniołów Bożych, zwany potocznie „Aniołkami” (rejon czołgu w Alei Zwycięstwa) stał już poza miastem. Karmelici usadowili się mniej więcej w połowie drogi między Aniołkami a Wisłą, czyli gdzieś w rejonie ul. Jana z Kolna, niedaleko przystanku.

Dzięki obficie płynącym datkom i poparciu władz, klasztor szybko się rozbudowywał.
W latach 1401-1409 stałą pozycją w wydatkach zakonu krzyżackiego były, co roku 2 grzywny dla klasztoru karmelitów. W 1408 r. wydano dodatkowo 10 grzywien na „szklane okno” (zapewne witraż) i ½ grzywny na ołtarz „dla Białych Mnichów”, w następnym roku 2 skojce (1/12 grzywny) na ołtarz (drugi?), a w 1407 r. 40 grzywien dla czterech klasztorów, z czego karmelici zapewne otrzymali 10.

W 1410 r. przeor i bracia zakupili od Młodego Miasta 100 tys. cegieł. W 8 lat później Jakub Kursener, przeor konwentu „braci zakonu Panny Maryi z góry Karmelu na Młodym Mieście w Gdańsku” przyznał prebendę pewnemu księdzu.

Jako przybliżoną datę zakończenia budowy przyjmuje się rok 1422. W 1433 r. klasztorowi zagrozili grasujący w okolicy husyci. Aby go uchronić przed zniszczeniem, zaproponowano przeniesienie na objęty palisadą teren Starego Miasta, ale po odejściu husytów zrezygnowano z tego planu.
W latach 1438-1439 z inicjatywy kupców gdańskich i szweckich ufundowano kaplicę Św. Eryka. Przedsięwzięcie uzyskało poparcie arcybiskupa Upsali Olafa Laurentiusa Larssona i jego następcy Mikołaja Ragwalda Nilsa Ragvaldssona.

W myśl zawartej umowy, karmelici udostępnili miejsce „przed wysokim chórem, po południowej stronie i zobowiązywali się do odprawiania codziennej mszy za wszystkich, którzy są w bractwie Św. Eryka i je popierają”. Mieli również, co roku odprawiać mszę „za dusze żyjących i zmarłych członków bractwa”, a także zapewniać im bezpłatny pochówek na własnym cmentarzu. Zarządcy kaplicy byli wybierani przez bractwo, wspólnie z gildiami kupieckimi w Gdańsku i Sztokholmie. Bractwo Św. Eryka, o którym mowa, było pierwszym w Europie poza Szwecją. Dokumenty związane z fundacją ołtarza Św. Eryka zwierają nazwiska przeorów: Diderika Boetmakera (1438) i Jana Gherdenera (1439), lektorów: Jana Wollyna i Michała Unrowa, zastępcy przeora Michała Hasentreta i zakrystianina Kaspra Salvelta.

Kaplica otrzymała ołtarz z obrazem św. Eryka.
Ciekawie rozwiązano sprawy majątkowe: ofiary „na ołtarz” (dzisiaj powiedzielibyśmy „na tacę”) miały przypadać konwentowi, natomiast kosztowności i datki do skarbonki należało przeznaczyć na budowę i remonty. Sprzęt liturgiczny miał być na przechowaniu u kapłana. W razie zagubienia lub kradzieży, konwent gwarantował wyrównanie strat. Gdyby wystąpił spór między konwentem a bractwem i nie było można się porozumieć, umowa przewidywała podział majątku po połowie. Jeden z punktów porozumienia dotyczył dnia św. Eryka (18 maja). Należało go uczcić uroczystą procesją, w czasie której niesiono otrzymane z Upsali relikwie świętego, a przełożeni bractwa zobowiązali się do obdarowania w tym dniu zakonników tuszą baranią i beczką gdańskiego piwa.
Klasztor stał się wkrótce uczęszczanym miejscem kultu i sanktuarium Matki Boskiej. Schodzili się tu nie tylko wierni z trzech gdańskich miast: Prawego, Starego i Młodego, ale także goście – kupcy i żeglarze. I właśnie z ich powodu w roku 1449 bawiący wówczas w Rzymie biskup włocławski, wydał karmelitom specjalne zezwolenie na słuchanie ich spowiedzi i udzielanie rozgrzeszenia. Z czasem doszedł do tego, przynoszący konwentowi dochody odpust.



 
Kontakt

Misjonarze Oblaci M.N. w Gdańsku

ul. Elżbietańska 9/10
80-894 Gdańsk

tel. 58 301 24 14

tel. 58 305 22 85

mail: gdansk@oblaci.pl

FURTA CZYNNA

Dni powszednie:
8.00 - 13.00
15.00 - 18.00

Niedziele i święta:
7.00 - 14.00
17.30 - 19.00

(pełna nazwa)
Dom Zakonny Misjonarzy
Oblatów Maryi Niepokalanej
w Gdańsku
ul. Elżbietańska 9/10
80-894 Gdańsk

PEKAO SA Gdańsk,
II O. w Gdańsku,
ul. Garncarska 23
nr konta
:
29 1240 1268 1111 0000 1542 1546

(ofiary na bieżące prace remontowe)

54 1240 1268 1111 0010 3967 3584

Szukaj
Linki

Licznik odwiedzin
mod_vvisit_counterDzisiaj28
mod_vvisit_counterWczoraj249
mod_vvisit_counterTygodniowo28
mod_vvisit_counterMiesięcznie5768
mod_vvisit_counterSuma509634

Online: 4
Dzisiaj: Lis 19, 2017